Back

Աշխարհագրություն - հայաստանի աշխարհագրություն. Աշխարհագրությունը, որն առաջացել է Գեո կամ Գեյա ՝ երկուսն էլ երկիր իմաստը ունեցող, և գրաֆեին, որը նշանակում է ն ..



                                               

Անգլիայի աշխարհագրություն

Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորությանառավել խոշոր պատմական և վարչական մաս, երկիր նրա կազմում, որն զբաղեցնում է Մեծ Բրիտանիա խոշոր կղզու հարավ-արևելյան մասը։ Հյուսիսում սահմանակից է Շոտլանդիային, արևմուտքում՝ Ուելսին։ Անգլիան ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով, այդ թվում՝ Հյուսիսային և Իռլանդական ծովերի։ Մինչև Եվրոպա նվազագույն հեռավորությունը 34 կմ է։ Ֆրանսիայից երկիրը բաժանում են Լա Մանշ և Պա դե Կալե նեղուցները։ Վերջինիս տակով անցնում է Եվրոթունելը, որը երկաթուղային կապով միացնում է մայրցամաքային Եվրոպան Մեծ Բրիտանիայի հետ։

                                               

Գազրիկյան

                                               

Բուն Մարդաստան

                                               

Կորի գավառ

                                               

Կուղանովիտ

                                               

Բոգունիք

                                               

Կրճունիք

                                               

Տվարածատափ

                                               

Դասնավորք

                                               

Տայգրյան

                                               

Գուկանք

                                               

Տամբեր

Աշխարհագրություն
                                     

Աշխարհագրություն

Աշխարհագրությունը, որն առաջացել է Գեո կամ Գեյա ՝ երկուսն էլ "երկիր" իմաստը ունեցող, և գրաֆեին, որը նշանակում է "նկարագրել", "գրել" կամ "պատկերագրել", բառերի կապակցմամբ), երկրի մասին գիտությունների համակարգ, որն ուսումնասիրում է բնական և արտադրական տարածքային համալիրների ձևավորման և զարգացման օրինաչափությունները։ "Գեոգրաֆիա" բառը առաջին անգամ օգտագործվել է Էրատոսթենեսի կողմից։

                                     

1. ՈՒսումնասիրության օբյեկտը

Աշխարհագրության ուսումնասիրության օբյեկտը աշխարհագրական միջավայրի բաղադրիչների, դրանց համադրությունների տեղաբաշխման ու փոխգործակցության օրենքներն ու օրինաչափություններն են։ Աշխարհագրության բարդ ճյուղային կառուցվածքը պայմանավորված է ուսումնասիրման օբյեկտների բազմազանությամբ և դրանց համակողմանի ուսումնասիրման անհրաժեշտությամբ։ Աշխարհագրական գիտությունների համակարգում առանձնացնում են բազմաթիվ ճյուղեր և ենթաճյուղեր, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր ուսումնասիրման օբյեկտը և առարկան։ Աշխարհագրության ճյուղային կառուցվածքը պայմանավորված է Երկրի աշխարհագրական թաղանթի բարդ կառուցվածքի, նրանում ընթացող երևույթների և գործընթացների ուսումնասիրմամբ։ Աշխարհագրության երկու հիմնական ճյուղերն են. բնական ֆիզիկաաշխարհագրական և հասարակական սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրական գիտությունները։ Այս երկու ճյուղերը միավորվում են քարտեզագրությամբ և ընդհանուր աշխարհագրությամբ։ Վերջինս ուսումնասիրում է այն օրենքներն ու օրինաչափությունները, որոնք ընդհանուր են թե՛ բնական և թե՛ հասարակական երևույթների տարածքային փոփոությունների համար։

                                     

2. Աշխարհագրության պատմության համառոտ ակնարկ

Աշխարհագրությունը հնագույն գիտություններից մեկն է։ Այն որպես ինքնուրույն գիտություն, ունի ավելի քան 2000 տարվա պատմություն։ Սկզբնական շրջանում կուտակված գիտելիքները չհամակարգված էին, որի պատճառով գիտությունը դանդաղ էր զարգանում։ Առաջինը նման գիտական համակարգմամբ սկսեց զբաղվել Թալես Միլեթացու կամ Հոնիական դպրոցը. նրանք աշխարհագրությունն առանձնացրեցին որպես Երկրի մասին գիտություն։ Ըստ Արիստոտելի, հենց Միլեթացուն պետք է համարել աշխարհագրության հայր, քանի որ նա է համակարգել և գիտական տեսքի բերել եգիպտական, փյունիկյան և բաբելոնական աշխարհագրական հետազոտությունները։

Աշխարհագրական գիտության զարգացման մեջ մեծ ներդրում է ունեցել մ.թ.ա. I դարի նշանավոր աշխարհագրագետ Կլավդիոս Պտղոմեոսը։ Պտղոմեոսը կարևորել է աշխարհագրական քարտեզագրությունը, մշակել և գործածության մեջ է դրել իր կողմից մշակված հին աշխարհի քարտեզը։

Վերածննդի դարաշրջանում աշխարհագրությունը վերելք է ապրել՝ պայմանավորված քարտեզագրության զարգացման հետ։ Ֆլամանդացի քարտեզագիր Գերհարդ Մերկատորի կազմած աշարհի քարտեզը օգտագործվում է մինչ օրս։ Աշխարհագրությունն բուռն զարգացում ապրեց հատկապես XV-XVII դարերում՝ Աշխարհագրական մեծ հայտնագործություններ շրջանում։

XIX դարի 1-ին կեսին ժամանակակից ակադեմիական աշխարհագրության հիմունքները դրել են Ալեքսանդր Հումբոլդտը եւ Կարլ Ռիտտերը։ XII դարում աշխարհագրությունը բաժանվեց երկու հիմնական ուղղությունների՝ բնական և հասարակական ճյուղերի։

Հայաստանում աշխարհագրությունը զարգացել է անհիշելի ժամանակներից։ Այդ են վկայում բաբելոնյան, ասորական և ուրարտական սեպագիր արձանագրությունները։

Աշխարհագրության մասին կարևոր նյութ է պարունակում Մովսես Խորենացու "Հայոց Պատմությունը", որտեղ տրված են տեղեկություններ այն ժամանակ հայտնի աշխարհի, հատկապես Հայաստանի և հարևան երկրների աշխարհագրական տեղադիրքի, բնության և բնակավայրերի մասին։ Հինգերորդ դարում նույն Մովսես Խորենացին Հայաստանում ստեղծվեց վաղ միջնադարի աշխարհագրության եզակի գործերից մեկը՝ "Աշխարհացոյցը" ։արունակելով Խորենացու գործը՝ աշխարհագրական առաջադեմ գաղափարներ շարադրեց Անանիա Շիրակացին, որն իր աշխատություններում տվել է Երկրի գնդաձևության գաղափարը, մակընթացություններն ու տեղատվություններն համարել Լուսնի ձգողության ուժի հետևանք։

XVII-XVIII դարերում կատարելագործվեցին հետազոտության մեթոդները, ստեղծվեցին նոր գործիքներ։ XVIII-XIX դարերում Վենետիկի՝ Սուրբ Ղազար կղզի, Մխիթարյան միաբանությունում ստեղծվեցին մենագրություններ՝ Աշխարհագրության և պատմական Հայաստանի աշխարհագրության վերաբերյալ, կազմվեց հայատառ գլոբուս և այլն։ XIX-XX դարերում աշխարհագրական միտքը զարգացավ նաև Հարավային Կովկասում։

1843-1844 թվականներին Խաչատուր Աբովյանի նախաձեռնությամբ Երևանում ստեղծվեց առաջին օդերևույթական դպրոց կայանը, որի տվյալների հիման վրա 1846 թվականին գրեց "Երևանի օդի ջերմաստիճանը" հոդվածը։ Նա մի շարք հոդվածներում տեղեկություններ տվեց Հայաստանի գավառների աշխարհագրության մասին։ Հայաստանի աշխարհագրական հետազոտություններում եծ ներդրում են ունեցել նաև օտարազգի աշխարհագետները։ Նրանցից է Ա. Ղուկասովը, ում "Հայկական լեռնաշխարհի կառուցվածքի հիմնական գծերը" ռուսական, 1901 աշխատությունը կարևոր տեղեկություններ էր պարունակում լեռնաշխարհի կառուցվածքային առանձնահատկությունների մասին։

Հին արևելքի աշխարհագրությունը

Մեր թվարկությունից առաջ երկրորդ հազարամյակում, Հին Եգիպտոսում նախապատրաստվում էին հետազոտություններ դեպի Կենտրոնական Աֆրիկա, Միջերկրական և Կարմիր ծովերի միջով։ Ժողովուրդների վերաբնակեցումը, պատերազմները և առևտուրը, ընդլայնեցին մարդկանց գիտելիքները շրջակա տարածքների մասին, մարդկանց մեջ զարգացավ արևային, լուսնային և աստղային կողմնորոշումը։ Երկրագործությունը և անասնապահության կախվածությունը լճերից և այլ բնական երևույթնորից, որոշեց օրացույցի հայտնվելը։

Մ․թ․ա III-II դարերում Հարապպյան ցեղախմբերի ներկայացուցիչները ներկայումս Պակիստանի տարացքում հայտնաբերել են մուսոններ։ Աշխարհագրության մասնիկներ պարունակում են նաև Հին Հնդկաստանի սուրբ գրքերը։ Հին Հնդկաստանի խոշոր տեքստային ժառանգություններում Վեդաներում մի ամբողջ գլուխ է գրվել տիեզերաբանության մասին։ Մահաբհարաթում կարելի է գտնել օվկիանոսների, լճերի և լեռների ցուցակներ։ Արդեն մ․թ․ա IX-VII դարերում, Չինաստանում բերդեր կառուցելուց առաջ կազմում էին համապատասխան տարացքների քարտեզ։ Մ․թ․ա III դ․ հայտնվեցին շարադրություններ, որոնք ամբողջովին նվիրված էին աշխարհագրությանը, կողմնացույց և գործիք հեռավորությունը պարզելու համար, Չբըաստանի "Տարածաշրջանային Ատլասը" ։

Հին միջերկրածովյան աշխարհագրություն

Նախասոկրատական փիլիսոփայականությունը արդեն ծնել էր շատ նախադրյալներ աշխարհագրության առաջացման համար։ Երկրի հնագույն նկարագրությանը հույների մոտ արդեն կրում էր "ժամանակաշրջաններ" περίοδοι անվանումը, այսինքն "Շրջանցումներ" ․ այս անվանումը հավասարաչափ օգտագործվում էր և՜ քարտեզների, և՜ նկարագրությունների հետ։ Օգտագործում էին այս անվանումը շատ ավելի հաճախ քան "աշխարհագրություն" անվանումը, այսպես Արինոսը այդ անվամբ է դիմում նաև Էրատոսթենես Կիրենացու ընդհանուր աշխարհագրությանը։ Միարժամանակ օգտագործվում էր "պերիպլ" περίπλος անվանումը, այսինքն ծովերի շրջանցում, ծովափերի նկարագրում, և "պերիեգեզ" περιήγησις այսինքն ցամաքային շրջանցում կամ ուղեցույց։

Ստրաբոնը հակադրում էր "Պերիպլերը" "Պերիեգեզներով", որոնք իրենց մեջ պարունակում են` երկրների մանրամասն բնութագիրը, և այդպիսի աշխարհագրական աշխատանքները ինչպես Էրատոսֆենները, որոնք ունեին նպատակ` աստղագիտական և մաթեմատիկական ձևով` երկրագնդի մեծության, տեսակի և "երկրի ուղեծիրի" մակերեսի տեղակայման սահմանումները։

"Պերիեգեզներ" անվանումը Ստրաբոնը տալիս է նաև իր սեփական շարադրության մասերին, մանրամասն նկարագրող այդ ժամանակի հայտնի երկրները, հաճախ խառնելով "պերիեգեզ" և "պերիպլ" սահմանումները, այդ ժամանակ երբ մնացած հեղինակները իհարկե տարբերում էին այդ երկու սահմանումները, մինչդեռ հետագայում որոշ հեղինակներ "պերիեգեզ" անվանումը օգտագործում էին ամբողջ բնակեցված աշխարհի հստակ ներկայացում իմաստով։

Կան ցուցումներ, որ "պերիոդները" կամ "պերիպլերը" Հունական առաջին ձեռագրերից էին, առաջին փորձերն էին Փյունիկէցիներից գրի փոխառման։

Աշխարհագրական աշխատանքներ ստեղծողներին անվանում էին "Լոգոգրաֆնեև", նրանք հունական առաջին գրողներն էին, և հանդիսանում էին հույն պատմաբանների նախորդողները։

Հերոդոտը օգտագործում էր այդ աշխատանքները` իր պատմտմության կազմման մեջ։ Շատ քիչ աշխատանքներ են հասել մինջ մեր օրեր։ Նրանցից ոմանք, ինչպես "Կարմիր ծովի Պերիպլները" կակ "Պոնտոս Էվկսինսկացու Պերիպլերը" կազմում են կարևոր աղբյուրներ հին աշխարհագրության մասին։ Պերիխլերի ոճով օգտվումէին վաղ շրջաններում` "բնակելի հողի" նկարագրման համար։

                                     

3.1. Աշխարհագրության ուսումնասիրման առարկան, նպատակը և խնդիրները Ուսումնասիրման առարկան

Աշխարհագրությունը յուրահատուկ տեղ է զբաղեցնում գիտությունների ամբողջական համակարգում, քանի որ նրա հետազոտության օբյեկտները շատ բազմազան են. աշխարհագրական թաղանթը, նրա ոլորտները, դրանցում ընթացող երևույթներն ու գործընթացները, մայրցամաքները, օվկիանոսները, տարածաշրջանները, երկրները, հասարակական երևույթներն ու գործընթացները։ Հայտնի է, որ աշխարհագրական թաղանթի առանձին ոլորտների ուսումնասիրություններով զբաղվում են նաև այլ գիտություններ՝ կենսաբանությունկենսոլորտ, երկրաբանությունքարոլորտ, տնտեսագիտությունմարդոլորտ, ֆիզիկամթնոլորտ,քարոլորտ և այլն։ Սակայն միայն աշխարհագրության ուսումնասիրություններն են, որ ընդգրկում են աշխարհագրական թաղանթի բոլոր ոլորտները։ Աշխարհագրության ուսումնասիրության առարկաներն են Երկրի մակերևույթի բնական ու հասարակական բաղադրիչները և դրանց փոխազդեցության հետևանքով առաջացած տարածական համակարգերը` աշխարհահամակարգերը գեոհամակարգեր։ Աշխարհահամակարգերն ընդգրկում են տարբեր մեծության տարածքներ՝ առանձին բնակավայրերից մինչև ամբողջ պետություններ, լանդշաֆտի փոքր տեղամասից մինչև Երկրի աշխարհագրական թաղանթ։ Դրանք կարող են լինել բնական, հասարակական և բնահասարակական։ Անկախ տեսակից, բոլոր աշխարհամակարգերը գտնվում են փոխազդեցության մեջ, օրինակ՝ բնությունը և տնտեսությունը, կլիման և անտառը, օվկիանոսը և մայրցամաքը, օվկիանոսը և տնտեսությունը, և այլն։



                                     

3.2. Աշխարհագրության ուսումնասիրման առարկան, նպատակը և խնդիրները Ուսումնասիրման նպատակը

Աշխարհագրության ուսումնասիրության նպատակն է բացահայտել ու վերլուծել բնական և հասարակական երևույթների տարածական օրինաչափություններն ու տարբերությունները, տարբեր աշխարհահամակարգերի և դրանց առանձին բաղադրիչների միջև եղած փոխադարձ կապերը։ Աշխարհագրության ժամանակակից ընկալումը և նպատակը տարբերվում է նախկին աշխարհագրական ընկալումից նրանով, քանի որ նախկինում շեշտը դրվում էր նկարագրական բաղադրիչի վրա։ Հայտնի էր, որ նախկինում աշխարհագետները հիմնականում զբաղվում էին տարածքներ հայտնաբերելով, դրանց բնությունը, բնակչությունը և տնտեսությունը նկարագրելով։ Այլ կերպ ասած, աշխարհագրական գիտության ուսումնասիրության առարկան ընդարձակվում էր տարածական ընդարձակման շնորհիվ։ Այսինքն՝ գիտությունը զարգանում էր էքստենսիվ ուղիով։ Ներկայում էլ աշխարհագետները հայտնաբերում են նոր տարածքներ Անտարկտիդայում, Օվկիանիայում և քիչ հետազոտված վայրերում։ Սակայն նոր տարածք հայտնաբերելը այլևս աշխարհագրության հիմնական նպատակն ու խնդիրը չէ։ Այժմ առանջնությունը տրվում է խորքային ուսումնասիրություններին. վերլուծություն, բացահայտում, կանխատեսում և այլն։ Դրա շնորհիվ նկարագրական գիտությունից աշխարհագրությունը վերածվեց վերափոխիչ-կառուցողական գիտության և սկսեց զարգանալ ինտենսիվ ուղիով։

                                     

3.3. Աշխարհագրության ուսումնասիրման առարկան, նպատակը և խնդիրները Աշխարհագրության խնդիրները

Աշխարհագրության խնդիրն է տարածության և ժամանակի մեջ ուսումնասիրել՝

  • Բնությունը, նրա առանձին բաղադրիչները և դրանց փոխազդեցության ու կապերի հետևանքով ձևավորված բնական աշխարհահամակարգերը.
  • Հասարակությունը, նրա առանձին բաղադրիչները և դրանց փոխազդեցության ու կապերի հետևանքով ձևավորված հասարակական աշխարհահամակարգերը.
  • Բնության, հասարակության և դրանց առանձին բաղադրիչների փոխազդեցության ու կապերի հետևանքով ձևավորված բնահասարակական աշխարհահամակարգերը ։.

Այսիպիսով, բնական միջավայրի խելամիտ օգտագործման և վերափոխման ուղիների բացահայտումն էլ դարձել է աշխարհագրության գլխավոր խնդիրը։ Աշխարհագրական բոլոր գիտությունների միասնական նպատակից ելնելով, կարելի է աշխարհագրությունը բնութագրել որպես աշխարհայացքային և մարդակենտրոն գիտություն, որն ունի իր հանրակրթական, դաստիարակչական և ճանաչողական նշանակությունը։

                                     

4. Աշխարհի աշխարհագրական պատկերը և աշխարհագրական մշակույթ

Աշխարհագրական բոլոր գիտությունների համար ընդհանուր են նպատակը, մեթոդաբանությունը և յուրահատուկ գիտական լեզուն։ Սրանք աշխարհագրական մշակույթի բաղադրիչ մասերն են։ աշխարհագրական մշակույթասելով առավել հաճախ հասկանում են աշխարհագրության մշակույթը որպես գիտություն։ "Աշխարհագրական մշակույթ" և "Աշխարհի աշխարհագրական պատկեր" աշխատություններում Վ.Պ. Մաքսակովսկին այդ փոխկապակցված հասկացությունները դիտարկում է ժամանակակից աշխարհագրության տեսանկյունից։ Աշխարհագրական մշակույթում այն ներառում է հետևյալ բաղադրիչները.

  • Աշխարհագրական մտածողությունը.
  • Աշխարհագրության լեզուն։.
  • Աշխարհի աշխարհագրական պատկերը.
  • Աշխարհագրության մեթոդները.

Աշխարհի աշխարհագրական պատկերը աշխարհագրական գիտության առավել ընդհանուր հասկացություններից է։ Այն բազմակողմանի ներկայացնում է Երկրի աշխարհագրական թաղանթի, բնակչության, տնտեսության, բնության և հասարակության փոխազդեցության ամբողջական պատկերը։ Աշխարհագրական մշակույթը ենթադրում է աշխարհագրական մտածողության տիրապետում, որի չորս հիմնական հատկանիշներն են.

  • Կոնկրետություն։.
  • Տարածականություն.
  • Համալիրություն.
  • Համընդհանրություն.


                                     

5.1. Աշխարհագրական ուսումնասիրման մեթոդները Քարտեզը որպես աշխարհագրական ուսումնասիրությունների հիմք

"Ցանկացած աշխարհագրական ուսումնասիրություն սկիզբ է առնում քարտեզից և դառնում քարտեզ, քարտեզից է ամեն ինչ սկսում և ավարտվում" Ն.Ն. Բարանսկի

Չնայած նրան, որ աշխարհագրության մեջ ներդրվեցին նոր մեթոդներ, քարտեզագրական մեթոդը շարունակում է մնալ հետազոտությունների հիմնական մեթոդներից մեկն է։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ քարտեզը տարածական տեղեկատվության փոխանցման առավել կատարյալ միջոց է։ Աշխարհագրության մոդելավորման, երկրատեղեկատվական և հեռաչափական դիստանցիոն մեթոդները ևս հենվում են քարտեզագրական մեթոդի վրա։

                                     

5.2. Աշխարհագրական ուսումնասիրման մեթոդները Գիտական հետազոտության մեթոդները

Աշխարհագրական գիտելիքները, տեսություններն ու օրինաչափությունները կարող են լինել հավաստի և իրական, եթե ստացվել են կոնկրետ գիտական մեթոդներով։ Գիտական հետազոտության մեթոդը գործընթացների, ձևերի և գործողությունների ամբողջությունն է, որն անհրաժեշտ է նպատակին հասնելու համար։ Աշխարհագրության գիտական հետազոտության մեթոդները խմբավորվում են հետևյալ խմբերում.

  • Համագիտական, որոնք կիրառելի են գիտության բոլոր ճյուղերում. համեմատական, նկարագրական, մաթեմատիկական, համակարգային և այլն.
  • Տեղեկույթի մշակման, պահպանման և փոխանցման. համակարգիչների, երկրատեղեկատվական և այլ ձևերով։.
  • Կոնկրետ գիտական, որոնք կիրառելի են գիտության որոշակի ճյուղերում. երկրաֆիզիկական, հնէաշխարհագրական, վիճակագրական, տեխնիկատնտեսական և այլն.
  • Տեղեկույթի էմպիրիկփորձարարական և տեսական ընդհանրացումների. դասակարգում, շրջանացում, քարտեզագրում, գնահատում, համեմատություն և այլն.
  • Տեղեկույթի ստացման, տվյալների հավաքման տեխնիկական միջոցներ և գործողություններ. լաբորատոր, դաշտային հետազոտություն, հեռաչափական, հարցումներ և այլն.
                                     

6. Աշխարհագրության ճյուղային կառուցվածքը

XVII դարում նկատվեցին աշխարհագրության տրոհման առաջին սաղմերը. առանձնացան երկրաբանությունը, կենսաբանությունը, բնական աշխարհագրությունը, սկսեց ձևավորվել տնտեսական աշխարհագրությունը։ Գիտության զարգացմանը զուգահեռ, այդ տրոհումը խորացավ, որի արդյունքում աշխարհագրությունը դարձավ բազմաճյուղ գիտություն։

Բնական կամ ֆիզիկական աշխարհագրության մեջ առանձնացան Երկրի աշխարհագրական թաղանթի առանձին ոլորտների ուսումնասիրմամբ զբաղվող գիտությունները.

  • Կենսաշխարհագրություն։.
  • Հողագիտություն.
  • Ջրաբանություն.
  • Երկրաձևաբանություն.
  • Կլիմայագիտություն.

Բացի այդ, բնական աշխարհագրության կազմում առանձնացան մի շարք գիտություններ, որոնք զբաղվում էին աշխարհագրական թաղանթի բաղադրիչների փոխազդեցությամբ ձևավորված համակարգերի ուսումնասիրությամբ։ Դրանք են.

  • Երկրագիտություն.
  • Մայրցամաքների և օվկիանոսների աշխարհագրություն.
  • Հնէաշխարհագրություն.
  • Լանդշաֆտագիտություն։.

Հասարակական կամ սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրության ճյուղերի առանձնացումը կապված էր այնպիսի գիտությունների ձևավորման և զարգացման հետ, ինչպիսին են տնտեսագիտությունը, սոցիոլոգիան, պատմությունը և քաղաքագիտությունը։ Քանի որ այդ գիտությունների հետազոտության առարկան մարդոլորտն էր՝ իր ենթոլորտներով, հասարակական աշխարհագրության առարկան ևս դարձավ հասարակության տարածքային կազմակերպումը՝ ամբողջությամբ և ըստ ոլորտների։ Հասարակական կամ սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրության ճյուղերն են.

  • Սոցիալական աշխարհագրություն.
  • Մշակույթի աշխարհագրություն։.
  • Բնակչության աշխարհագրություն.
  • Քաղաքական աշխարհագրություն.
  • Տնտեսական աշխարհագրություն.

Որպես հասարակության տարածքային կազմակերպման համալիր ուսումնասիրմամբ զբաղվող գիտություններ, առանձնացնում են.

  • Քաղաքների աշխարհագրություն։.
  • Երկրագրություն.

Առանձին խումբ են կազմում միասնական աշխարհագրական գիտությունները, որոնց ուսումնասիրման առարկան վերաբերում է և՛ բնական և՛ հասարակական աշխարհագրությանը։ Դրանք են.

  • Տարածաշրջանային աշխարհագրություն։.
  • Աշխարհագրական ռեսուրսագիտություն.
  • Ռեկրեացիոն աշխարհագրություն.
  • Երկրաբնապահպանություն.
  • Բժշկական աշխարհագրություն.

Users also searched:

աշխարհագրություն 6 թեմատիկ, աշխարհագրություն 6 - րդ դասարան դասագիրք, աշխարհագրություն 7 թեմատիկ, աշխարհագրություն 8 - րդ դասարան, եպհ աշխարհագրություն, ընդհանուր աշխարհագրություն, աշխարհագրություն, Աշխարհագրություն, թեմատիկ, դասարան, աշխարհագրությունթեմատիկ, աշխատանք, դասագիրք, ընդհանուր, եպհաշխարհագրություն, աշխարհագրությունթեմատիկաշխատանք, ընդհանուրաշխարհագրություն, աշխարհագրությունրդդասարանդասագիրք, աշխարհագրությունրդդասարան, հայաստանի աշխարհագրություն. աշխարհագրություն,

...

Աշխարհագրություն 6 թեմատիկ.

Կառավարություն Մարզեր Հայաստանի. Աշխարհագրության բակալավրի աստիճան: է ԵՊՀ աշխարհագրություն մասնագիտությամբ,. Աշխարհագրություն 6 - րդ դասարան դասագիրք. Թափուր աշխատատեղ. Սեղանի խաղեր NI Կախարդական աշխարհագրություն տիպերով 8209. 1 700AMD. Գինը Երևանում. Ընդհանուր աշխարհագրություն. Աշխարհագրություն: դասեր, թեստեր. Աշխարհագրություն 12. Թեմատիկ պլանավորում KTAK ԿՏԱԿ Դպրոց.





Աշխարհագրություն 7 թեմատիկ.

Աշխարհագրություն ռեֆերատներ. Աշխարհագրության և երկրաբանության ֆակուլտետ. Faculty of Geography and Geology. 1933 1934 ուստարում.


Աշխարհագրություն 8 թեմատիկ.

Զբոսաշրջությունը որպես. Արվեստ մշակույթ 51. Աշխարհագրություն 29. Արտասահմանյան լեզու և գրականություն 25. Եպհ աշխարհագրություն. Պորտալ:Աշխարհագրություն. ԵՊՀ գիտական տեղեկագիր, Երկրաբանություն և աշխարհագրություն, 2019, հ. 53, 3, էջ 209 215. Աշխարհագրություն 8 - րդ դասարան. Կենսաբանության, քիմիայի և. Հեռաուսուցման MOODLE հարթակում Տնտեսական աշխարհագրություն դասընթացի.





ՎՊՀ ում անցկացված դպրոցականների.

Մարզպետն ընդունել է առարկայի դպրոցականների. Մեր աշխարհագրությունը Արտաշատի. Ֆիզիկա, աշխարհագրություն. 19 Մար, 2020. AddThis Sharing Buttons. Share to Facebook Share to LinkedIn Share to Twitter. Հայաստանի ռազմական Հայ զինվոր. Կենսաբանության, քիմիայի և աշխարհագրության ֆակուլտետը կազմավորվել է 1938 1939. Աշխարհագրություն 12. Թեմատիկ e school. ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒՄ. ՄԱԹՈՍՅԱՆ Մ. Ռ. Հայտնի է, որ.


Ֆիզիկական աշխարհագրություն.

Ֆիզիկա, քիմիա, աշխարհագրություն և է ​Աշխարհագրություն առարկայի համար. Աշխարհագրության, կենսաբանության և. ԻԴ.03.01 ը ներառում է ԻԴ.03.01 – Ֆիզիկական աշխարհագրություն և ԻԴ.03.02 – Տնտեսական,.


ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ.

Պորտալ:Աշխարհագրություն պորտալի կատեգորիաներ. Աշխարհագրություն ԲՈԿ Supreme Certifying. Ընկերությունը հայկական խոշոր արտահանող է։ Ընկերության արտադրանքի միայն 13%–ն է. Աշխարհագրության և ԵՊՀ. Որպես աշխարհագրության հետազոտության օբյեկտ. Աշխարհագրություն. Ա. Ռ. Ավագյան ԵՊՀ​.





Աշխարհագրություն Գրադարան.

Քարտեզը միայն աշխարհագրություն չէ, միայն այսօրը չէ։ Սահմանադրությանը կարող է. Մարզպետն ընդունել է. Աշխարհագրության ճյուղեր‎ 2 Կ, 3 Է Աշխարհագրություն ըստ երկրի‎ 207 Կ, 1 Է. ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ. Լատինական Ամերիկա Տնտեսական և քաղաքական աշխարհագրություն Գ.Ե. Ավագյան, Թ.Հ. Ավագ դպրոցները համալրվեցին. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ԱԳՐԱՐԱՅԻՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ ԳՐԱԴԱՐԱՆ. Քարտեզը միայն աշխարհագրություն չէ. Ա 653 Աշխարհագրություն: 2017 թ. միասնական քննու թյան 1 սոցիալական աշխարհագրությունը.





ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ – Արցախի.

Պիտակ: աշխարհագրություն Աշխարհագրության ԹԵՍՏ․ գուշակեք երկիրը ուրվագծով:. Սեղանի խաղեր NI Կախարդական Vega. Էլեկտրոնային պաշարների շտեմարան. դասագրքեր, առարկայական ծրագրեր, մեթոդական. Տնտեսական աշխարհագրություն. Տեսական դասեր, թեստեր, առաջադրանքներ Աշխարհագրություն առարկայից։. Աշխարհագրության և Մշակույթի. Ուսուցիչ. 14 01 19. Աշխարհագրություն առարկայի ուսուցիչ. Աշխատանքի նկարագրություն. ՀԱՐՑԱՇԱՐ. Մարգարյան Ռ. Գ., Մանասյան Մ.Գ. Մ 350 Տնտեսական աշխարհագրություն: Ուսումնական ձեռնարկ:.


Աշխարհագրություն.

ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ և ԵՐԿՐԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ. Էկոլոգիական և երկրաբանական պրոբլեմները,​. Brusov University Library catalog. Դպրոցականների առարկայական օլիմպիադայի արդյունքներ Աշխարհագրություն. Եկեղեցու աշխարհագրություն. Առարկա. Դասարան. Օր. Ժամ. Ուսուցիչ. Աշխարհագրություն. 6 - 1. 21․01. Գ․ Սարգսյան.





Հանրային դաս. Ֆիզիկա.

Աստվածաշունչ Արարատ ամսագիր Էջմիածին​ ամսագիր Համահավաք գրացուցակ. Ներմուծման կառուցվածքն ու. ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ 258 Աշխարհագրության և երկրաբանության արդի հիմնախնդիրները. Աշխարհագրություն MediaMag. Սոցիալ տնտեսական աշխարհագրության Բնական ռեսուրսների աշխարհագրություն. 45. Իրազեկում. Աշխարհագրություն և. Աշխարհագրության և Մշակույթի ակումբ. մենք սկսում ենք. Ուսանողները. ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ, Մարզային փուլ. ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ. Բակալավրի կրթական ծրագիր. pdf 1. Աշխարհագրության պատմություն. pdf 2.


ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ և.

Կից փաստաթուղթ, Չափ. PDF icon Արագածոտն, 297.35 KB. PDF icon Արարատ, 110.15 KB. PDF icon Արմավիր, 111.46 KB. Տնտեսական աշխարհագրություն, Մ. Աշխարհագրության, կենսաբանության և քիմիայի ամբիոն. Մասնագիտական կրթական ծրագրեր. Աշխարհագրություն Պաշարների. ՌԱԶՄԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅԱՆ՝ ՈՐՊԵՍ ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ ԳԻՏԱԿԱՆ ՃՅՈՒՂԻ.


ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ ՇՏԵՄԱՐԱՆ.

Աշխարհագրություն: 2016 թ. պետական ավարտական և 3 Բնական աշխարհագրության կազմում. Աշխարհագրություն ուսումնական առարկայի դասավանդումը 7 րդ դասարանից սկսելը. Աշխարհագրության բաժինը շուրջ 12 տարի կադրեր է պատրաստում աշխարհագրություն. Ֆիզիկական աշխարհագրություն. Գաբրիելյան Հ.Կ. Երկրագնդի լանդշաֆտային թաղանթը.





...
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →