Back

ⓘ Հասկացություններ - Հասկացություն, Հարթություն, Կետ, Գողական օրենք, Սիդերիկ պարբերություն, Տարրական մաթեմատիկա, Միաստվածություն, Ճանաչողություն, Լոռեցի Սաքոն ..



                                               

Հասկացություն

Հասկացություն, տրամաբանության մեջ՝ մտքի տարրական ձև, որը արտացոլում է առարկան իր էական հատկություններով ։ Հասկացությունները կազմավորվում են մտավոր գործողությունների, մասնավորապես աբստրակցիայի և ընդհանրացման միջոցով։ Հասկացության կառուցվածքի մեջ տարբերում են բովանդակություն՝ նրա մեջ արտացոլված հատկությունների ամբողջությունը, և ծավալ՝ առարկաների այն դասը, որն ըստ այդ հատկությունների ընդգրկվում է տվյալ հասկացությամբ։ Որքան լայն է հասկացության բովանդակությունը, այնքան նեղ է նրա ծավալը, և հակառակը։ Հասկացությունները բովանդակությամբ լինում են դրական կաթնասուն և ժխտական ոչ կաթնասուն, հարաբերակցակ ...

                                               

Հարթություն

Հարթություն, երկրաչափության հիմնական հասկացություններից, որի անուղղակի սահմանումը սովորաբար տրվում է երկրաչափության աքսիոմների օգնությամբ։ Այդպիսի աքսիոմներից են. Եթե երկու տարբեր հարթություններ ունեն ընդհանուր կետ, ապա նրանց հատումն ուղիղ գիծ է Հարթության հետ երկու ընդհանուր կետ ունեցող յուրաքանչյուր ուղիղ գիծ գտնվում է այդ հարթությունում Մեկ ուղղի չպատկանող երեք կետով անցնում է մեկ և միայն մեկ հարթություն Նիկոլայ Լոբաչևսկին, շարժումն ու հեռավորությունն ընդունելով որպես հիմնական հասկացություններ, հարթությունը սահմանել է որպես տրված երկու կետից հավասարահեռ կետերի բազմություն։ Դեկարտյան ուղ ...

                                               

Կետ

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կետ այլ կիրառումներ Երկրաչափության, Տոպոլոգիայի և նրանց հարող մաթեմատիկայի ճյուղերում տարածական կետը այն պարզագույն հասկացությունն է, որի միջոցով այլ հասկացություններ կարող են սահմանվել։ Երկրաչափության մեջ կետերը զրո չափանի տարածություն են, այսինքն նրանք չունեն ծավալ, մակերես, երկարություն կամ որևէ այլ նմանատիպ բարձր չափողականություն։ Բազմությունների տեսության հետ առնչվող մաթեմատիկայի ճյուղերում մաթեմատիկական տարրը հաճախ նույնացվում է կետի հետ։

                                               

Գողական օրենք

Գողական օրենք, Խորհրդային Միության տարածքում և հետխորհրդային երկրների գողական շրջանակներում տարածված վարքի կանոններ և օրենքներ։ Առաջացել է պետության դիմադրության պայմաններում հանցագործների սոցիալական խմբի զատվածության պայմաններում։

                                               

Սիդերիկ պարբերություն

Սիդերիկ պտույտի պարբերություն, ժամանակահատված, որի ընթացքում որևէ երկնային մարմին-արբանյակ հիմնական մարմնի շուրջ կատարում է աստղերի նկատմամբ մեկ ամբողջական պտույտ։ "Սիդերիկ պտույտի պարբերություն" հասկացությունը օգտագործվում է Երկրի շուրջ պտտվող մարմինների համար՝ Լուսին և արհեստական արբանյակներ, ինչպես նաև Արեգակի շուրջ պտտվող մարմինների համար՝ մոլորակներ, գիսաստղեր, և այլն։ Սիդերիկ պարբերությունը անվանում են նաև տարի ։ Օրինակ՝ Հրատային տարի, Նեպտունյան տարի և այլն։ Այս պարագայում պետք չէ մոռանալ, որ "տարի" անվան տակ կարող են լինել մի քանի հասկացություններ։ Այսպես, պետք չէ շփոթել սիդերիկ տա ...

                                               

Տարրական մաթեմատիկա

Տարրական մաթեմատիկա, ոչ լիովին որոշված հասկացություն, որով սովորաբար անվանում են մինչև XX դ․ կեսերը միջնակարգ հանրակրթական դպրոցում դասավանդվող մաթեմատիկան՝ թվաբանությունը, տարրական հանրահաշիվը, տարրական երկրաչափությունը և եռանկյունաչափությունը։ Տարրական մաթեմատիկան ուսումնասիրում է մաթեմատիկական այնպիսի հասկացություններ ու մեթոդներ, որոնք ստեղծվել են հնագույն ժամանակներից մինչև XVII դ․ և, բացառությամբ առանձին դեպքերի, վերաբերում են հաստատուն մեծություններին ու երկրաչափական ձևերին ու նրանց միջև գոյություն ունեցող կայուն հարաբերություններին։ Այս առումով այն անվանում են նաև հաստատուն մեծությ ...

                                               

Միաստվածություն

Միաստվածություն կամ մոնոթեիզմը, Աստվածաբանության մեջ այն հավատքն է, որ միայն մեկ աստված գոյություն ունի։ Միաստվածության հասկացությունը գերակշռվում է Աստված հասկացության հետ Աբրահամական կրոններում, ինչպես հուդայականությունում, քրիստոնեությունում, և իսլամում, և պլատոնական Աստված հասկացության հետ, ինչպես ներկայացրել է կեղծ-Դիոնեսիոս Արեոպագացին։ Հինդուիզմի որոշ տեսակներն էլ կրոնի այս տեսակից են օգտվում։ Միաստվածության հասկացությունը մեծ մասամբ բազմաստվածության և համայնաստվածության կրոնների հետ հակադրվելիս է բացատրվել, և եզրածածկ միացում ունի ուրիշ միասնական հասկացությունների, ինչպես միարմատու ...

                                               

Ճանաչողություն

Ճանաչողություն, մարդկային մտածողության մեջ իրականության արտացոլման ու վերարտադրման պրոցեսը, որն անխզելիորեն կապված է պրակտիկայի հետ։ Ճանաչողության պրոցեսում մարդը ձեռք է բերում գիտելիքներ, հասկացություններ իրական երևույթների մասին, գիտակցում իրեն շրջապատող աշխարհը։ Այդ գիտելիքներն օգտագործվում են պրակտիկ գործունեության մեջ աշխարհի վերափոխման, բնությունը մարդու պահանջմունքներին ենթարկելու նպատակով։ Ճանաչողության մեջ կարևոր դեր են խաղում զգայությունը, ընկալումը, մտապատկերը։ Իրերի հատկությունները, ֆունկցիաները, պրակտիկայի համար ունեցած նրանց օբյեկտիվ նշանակությունը, ամրագրվելով մարդկանց ազդան ...

                                               

Մաթեմատիկական անալիզ

Անալիզը՝ որպես ժամանակակից մաթեմատիկայի բաժին, մաթեմատիկայի զգալի մաս է, պատմականորեն ծագել է դասական մաթեմատիկական անալիզից և բացի դասական մաս համարվող դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հաշիվներից ներառում է նաև այնպիսի բաժիններ, ինչպիսիք են իրական և կոմպլեքս փոփոխականով ֆունկցիաների տեսությունը, դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումների տեսությունը, վարիացոն հաշվարկումը, հարմոնիկ անալիզը, ֆունկցիոնալ անալիզը, դինամիկ համակարգերի և էռգոդիկ տեսությունները, գլոբալ անալիզը։ Ոչ ստանդարտ անալիզ՝ մաթեմատիկական տրամաբանության և անալիզի բաժին, որը կիրառում է մոդելների տեսության մեթոդները ամենից առաջ դասական բաժ ...

                                               

Լոռեցի Սաքոն

"Լոռեցի Սաքո" պոեմը առաջին անգամ հրատարակվել է Մոսկվայում լույս տեսնող Բանաստեղծություններ ամսագրի՝ 5-20 էջերում։ Պոեմը երկրորդ տարբերակը առանձին գրքով տպագրվել է 1896 թվականին՝ Թիֆլիսում։ Պոեմի առաջին տարբերակը Թումանյանը գրել է 1889 թվականին։ Պոեմի առաջին և երկրորդ հրատարակությունների մեջ Թումանյանը տողատակերում ծանոթագրություններ է տվել, որտեղ բացատրել է գյուղական կենցաղի և բարբառի հետ կապված բազմաթիվ հասկացություններ։

                                               

Անումանա

Անումանա, ճանաչողության տերմին, Հնդկաստանի փիլիսոփայության տրամաբանության և էպիստեմոլոգիայի մեջ հավաստի գիտելիքի երկրորդ աղբյուր, որը նշանակում է տրամաբանական ընկալում, տրամաբանական ապացույց, մտքի ընկալում, հիպոթեզ, ենթադրություն։ Ժամանակակից ամբողջ գիտությունը անումանա է կամ այլ կերպ ասած օրթոդոքսալ գիտելիք է։ Այսինքն եթե որևէ պնդում հենվում է գիտական տրամաբանության վրա, ուրեմն այն հեղինակություն է դառնում և պետք է ճշմարտություն համարվի։ Սակայն գիտական եզրակացություն դառնալու համար անհրաժեշտ է այդ եզրույթը հաստատող փորձ, այսինքն տրամաբանությունը իմաստավորվում է, եթե հենվում է իրենից դուրս ...

                                               

Անտագոնիզմ (հասարակություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անտագոնիզմ այլ կիրառումներ Անտագոնիզմ, հակասությունների հիմնական տեսակները, տիպերը, որոնք բնորոշ են հասարակության զարգացման համար տարբեր պատմական պայմաններում։

                                               

Զգայունակություն (կենսաբանություն)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զգայունակություն այլ կիրառումներ Զգայունակություն, կենդանի օրգանիզմի պատասխանելու ունակություն արտաքին և ներքին միջավայրից հաղորդվող գրգիռներին և նրանց փոփոխություններին։ Տարբերում են. բացարձակ զգայունակություն տարբերակման զգայունակություն։ Գրգռիչի այն մինիմալ մեծությունը, որն առաջացնում է հազիվ նկատելի զգայություն, կոչվում է զգայունակության բացարձակ շեմք, իսկ այն փոփոխությունը, որն առաջացնում է գրգռիչների նկատելի տարբերակում, կոչվում է տարբերակմաև շեմք։ Զգայունակությունը հակադարձ համեմատակաև է շեմքին. որքան փոքր է շեմքը, այնքան մեծ է զգայունակությունը։ Ա ...

                                               

Ընտրություն

Ընտրությունը այլընտրանքային բազմազանության պայմաններում մարդու գործունեության անորոշության լուծումն է։ Որևէ խնդրի լուծման գործընթացում միշտ առաջանում է մի քանի տարբերակ։ Դա կարող է տեղի ունենալ ինչպես պատահաբար՝ անորոշության գործընթացում, այնպես էլ նպատակային՝ որպես լավագույն արդյունքի որոնման հիմք։ Բայց խնդիրը, և հատկապես տեխնիկական, լուծված է համարվում այն ժամանակ, երբ կատարվում է վերջնական, միակ տարբերակի ընտրությունը։ Միայն նման գործունեությունն է համարվում արդյունավետ։ Կատարման առաջարկվող լուծումները պետք է լինեն․ չհակասող համաձայնեցված ուրիշների հետ, այդ թվում՝ նախկինում ընդունված։ ա ...

                                               

Հղումներ

Հղում - գրառում է, որը նույնականացնում է փաստաթուղթը կամ նրա մի մասը։ Օգտագործվում է փաստաթուղթը այլ փաստաթղթերի կամ նրանց մի մասի հետ կապելու համար։ Ավելի լայն նույնականացում կիրառվում է գրադարանային գործում մատենագիտական գրառումների տեսքով։ Օգտագործվում են նաև ներքին հղում հղվում է նույն փաստաթղթի մեկ այլ մասի վրա և արտաքին հղում հղվում է մեկ այլ փաստաթղթի եզրույթները։ Հղումները՝ որպես հավաստի տեղեկույթը ցուցադրելու սկզբնաղբյուր, հավասարապես գոյություն ունեն և՛ բանավոր, և՛ գրավոր խոսքում այն ժամանակներից, երբ ի հայտ եկան հենց այդ նույն տեղեկույթի փոխանցման միջոցները։ Հղումների առանձնահատ ...

                                               

Մթություն

Մթություն, ի տարբերություն պայծառության այն տեսանելի լույսի հարաբերական բացակայությունն է, պայծառության հակադիր հասկացությունը։ Մթության երևույթը հանգեցնում է գունային սպեկտրում սև գույնի առաջացմանը։ Երբ լույսը բացակայում է ցուպիկները և սրվակները աչքի ներոսում չեն խթանվում, արդյունքում լուսընկալիչ բջիջները ոչ մի արձագանք չեն ուղարկում ուղեղ, ինչպես օրինակ երբ գրգռվում են որոշակի հաճախաությամբ և ալիքի երկարությամբ լույսից։ Վատ լուսավորության ժամանակ աչքի ընկալութնակությունը դառնում է ախրոմատիկ, իսկ մթության դեպքում սև։ Մթության նկատմամբ ունեցած զգացմունքային ընկալումը շատ մշակույթներում կար ...

                                               

Միանդամի հասկացությունը

Թվերից և տառերից կազմված արտադրյալը կոչվում է՝ միանդամ։ Յուրաքանչյուր մեկ թիվը կամ տառը նույնպես համարվում են միանդամներ։ 0 համարվում է 0 միանդամ։ Յուրաքանչյուր միանդամ համարվում է նաև բազմանդամ։ Միանդամները ունեն հատկություններ։ Երկու միանդամներ լինում են իրար հավասար, եթե նրանք միմյանցից տարբերվում են արտադրիչների հերթականությամբ։ Միանդամների հավասարությունը նշելու համար օգտագործում են հավասարության նշան։ Միանդամը հավասար է լինում զրոյի երբ նրա մեջ կա 0 թիվը։ Այսպիիսով եթե որևէ միանդամի մեջ կա 0 թիվը հանդիսանում է զրոյական միանդամ ։

                                               

Մուլք (կալվածք)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մուլք այլ կիրառումներ Մուլք, հողային տիրույթի անվանում Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրներում, Անդրկովկասում արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում։ Մուլք են կոչվել ինչպես խոշոր ավատները, այնպես էլ համայնքի գյուղացուն պատկանող մշակելի հողակտորները։

                                               

Շաբդա

Շաբդա, ըստ նյայայի դպրոցի, ճանաչողության եղանակ, հավաստի գիտելիքի վերջին՝ չորրորդ աղբյուր, բառացի նշանակում է օբյեկտի բանավոր ճանաչողություն, որը ստացվում է այլ անձի դատողության վրա հենվելով։

                                               

Ուպամանա

Ուպամանա, հնդկաստանի փիլիսոփայության ճանաչողության տերմին, նյայայի և միմանսայի գիտելիքի աղբյուրներից մեկը, հավաստի գիտելիքի երրորդ աղբյուր, որը հաստատվում է հավաստի գիտելիքի չորրորդ աղբյուրով ՝ վկայություններով ։

                                               

Պրամանա

Պրամանա, նյայայի 16 կատեգորիաներից առաջինը, հնդկական էպիստեմոլոգիայի կարևոր կատեգորիա, որը նշանակում է հավաստի գիտելիքի ստացման աղբյուր կամ միջոց։ Հնդկական բոլոր փիլիսոփայական դպրոցները մասնակցել են պրամանայի հայեցակարգը մշակելիս։

                                               

Պրատյակշա

Պրատյակշա, հնդկական կրոնա-փիլիսոփայական համակարգերում տրամաբանության և էպիստեմոլոգիայի առաջին տերմին, անմիջական, զգայական ընկալում, որն առաջանում է զգայարանների և նրա օբյեկտների շփման շնորհիվ ։ Գոյություն ունեն գիտակցության տարբեր մակարդակներ․ բանականության ընկալման մակարդակ։ մտքի ընկալման մակարդակ անումանա – տրամաբանական մտահանգում զգայական ընկալման մակարդակ պրատյակշա – անմիջական ընկալում Քանի որ զգայարանները կատարյալ չեն, աշխատում են ընկալման նեղ շրջանակում, հետևաբար նրանց միջոցով ստացված գիտելիքը կատարյալ չէ։

                                               

Ռուսական աշխարհ

Ռուսական աշխարհ, հասկացություն, որը կրում է միջդիսցիպլինար բնույթ և գործում է բազմաթիվ իմաստներով։ Գիտական գրականության մեջ ձևավորվել է երեք հիմնական տեսական մոտեցում՝ մշակութային-քաղաքակրթական, աշխարհաքաղաքական և կրոնական։ "Ռուսական աշխարհ" տերմինը իրավաբանական սահմանում չունի, ինչը թույլ է տալիս տարբեր հեղինակներին նկատի ունենալ՝ ինտեգրացիոն նախագիծ, կամ սփյուռքյան ռազմավարություն, կամ քաղաքակրթական կենտրոն, կամ "ռուսական գաղափար", կամ քաղաքական տեխնոլոգիա, կամ գաղափարախոսություն և այլն։ 2000-ականների սկզբին հետազոտողների մի մասը կարծում էր, որ այդ հայեցակարգն արտացոլում է աշխարհաքաղաքակ ...

                                               

Վերջավոր ավտոմատ

Վերջավոր ավտոմատ, կիբեռնետիկայի հասկացություն, որը վերաբերում է դիսկրետ ինֆորմացիան փոխակերպող և հիշողության վերջավոր սևեռված ծավալ ունեցող որևէ համակարգի մաթեմատիկական մոդելի։ Վերջավոր ավտոմատը կարող է լինել տեխնիկական սարքավորման կամ կենսաբանական համակարգի մոդել։ Գործնական մեծ նշանակություն ունեցող վերջավոր ավտոմատի տեսության կարևոր ուղղություններն են անհուսալի բաղադրիչներից հուսալի տարրերի սինթեզը և պատահական միջավայրերում վերջավոր ավտոմատի վարքի հետազոտումը։

                                               

Տիպական

Տիպական, օբյեկտիվ աշխարհի տվյալ կոնկրետ համակարգի համար կանոնիկը, նմուշայինը, առավել հավանականը։ Տիպական հասկացությունը զարգացվել է գերազանցապես 19-րդ դարի գրական տեսություններում ՝ կապված հիշյալ դարաշրջանի ռեալիստ, արվեստին հատուկ գծերի իմաստավորման հետ․ այս առումով բնութագրական է Ֆրիդրիխ Էնգելսի՝ 1888 թ ին Մ․ Հարկնեսին գրած նամակում արտահայտված այն միտքը, թե ռեալիզմը ենթադրում է "տիպական հանգամանքներում այակաե բնավորությունների ճշմարտացի վերարտադրություն" ։ Տիպական անհատականությունների ստեղծումը դժվարին պրոցես է, որը նշվում է "տիպականացում" տերմինով։ Տիպականացումը հաճախ հասկացվում է որպե ...

                                               

Ցեղակրոնություն

Ցեղակրոնություն, դասական Հայ ազգը կրել քեզ վրա գաղափարաբանություն, որի նպատակն է հայ ժողովրդի միավորումը Պատմական Հայաստանի տարածքում մեկ՝ հայկական պետության շրջանակներում։ Ցեղակրոնության գաղափարախոսությունը մշակվել և զարգացվել է Գարեգին Նժդեհի և Հայկ Ասատրյանի կողմից։ Ցեղակրոնության մասն ու բնական շարունակությունն է տարոնականության գաղափարախոսությունը։

                                               

Ցի

Ցի 气 qì), չինական փիլիսոփայության հիմնական հասկացություններից, կենսական ուժ` բոլոր կենդանի օրգանիզմների բաղկացուցիչ մաս։ Չինարեն բառացի թարգմանվում է օդ, գազ, գոլորշի, շնչառություն, եթեր։ Ինչը փոխաբերաբար նշանակում է "նյութական էներգիա", "կյանքի ուժ", "էներգետիկ հոսք" ։ Ընդհանուր առմամբ նշանակում է աշխարհի նյութական հիմքը՝ մանրագույն մասնիկների տեսքով, որոնք, գտնվելով մշտական շնչառության մեջ, մերթ խտանում են՝ կազմելով իրեր, մերթ ցրվում՝ առաջացնելով իրերի փոփոխություններ և անհետացում։ Բացի այդ Ցին նյութական ուժ է, էներգիա կամ արյան և շնչառության հետ կապված կենսական ուժ, այս որակով ցին մասն ...

Համակարգ
                                               

Համակարգ

Համակարգը, տարրերի բազմություն է, որոնք միմյանց հետ հարաբերությունների կամ կապերի մեջ են և միասին որոշակի ամբողջություն, միասնություն են կազմում։ "Համակարգ" տերմինը օգտագործվում է ինչպես իրական, այնպես և վերացական օբյեկտների և լայնորեն օգտագործվում է նոր հասկացություններ ձևակերպելու համար, օրինակ բանկային համակարգ, ինֆորմացիոն համակարգ, արյունատար համակարգ, քաղաքական համակարգ, հավասարումների համակարգ և այլն։

1687
                                               

1687

Իսահակ Նյուտոնը հրատարակեց իր "Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական հիմունքները" աշխատությունը, որտեղ սահմանվում են դասական մեխանիկայի մի շարք հասկացություններ և ձևակերպվում է տիեզերական ձգողականության օրենքը։

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →